Հեռավար-առցանց ընտանեկան ուսուցում

«Հայաստանում բնակված ադրբեջանցիները և նրանց հետ կապված հիշողությունները» նախագիծ

ՈւսումնասիրելովՀայոցպատմություն, փորձելեմվերլուծությանենթարկելհայ-ադրբեջանականհարաբերությունները20-րդդարումևադրբեջանցիներըՀայաստանումթեմաները:     Վերջին 150 տարիներին, այնէ՝1828-ից, երբԱրևելյանՀայաստանըմիացվեցՌուսաստանին, ևստեղծվեցՀայկականմարզը՝Армянская область հայտնիանունով, մինչև1988-իդեկտեմբեր, երբշուրջ160 հազարադրբեջանցիներհեռացանԽորհրդայինՀայաստանից, ամենամեծազգայինփոքրամասնությունըեղելենհենցադրբեջանցիները, որոնքպատմությանտարբերհատվածներումտարբերանուններենունեցել՝թաթարներ, կովկասյանթաթարներ, մուսուլմաններ, թրքո-թաթարականխումբ, թուրքերևվերջապես1939 թվականիԽորհրդայինՄիությաներկրորդմարդահամարիցհետո՝ադրբեջանցիներ:  ՆախքանԱրցախյանհակամարտությունըՀայաստանիտարածքումբնակվելենմեծթվովադրբեջանցիներ: Արցախյանպատերազմինհաջորդածհայ- ադրբեջանականլարվածիրադրությանհետևանքովադրբեջանականհամայնքըլքելէՀայաստանիտարածքը:Իտարբերությունսրա՝Ադրբեջանիհայբնակչությունըենթարկվելէզանգվածայինջարդերիևտեղահանումների։ Միավորվածազգերիկազմակերպությանփախստականներիհարցերովգերագույնհանձնակատարիգրասենյակի համոզմամբ2004 թվականի տվյալներովՀայաստանիՀանրապետությանտարածքումբնակվումեն30 ադրբեջանցիներ:

Ադրբեջանցիներըչունեն ազգայինփոքրամասնությանկարգավիճակ, սակայննշվումենմիջազգայինմիշարքկառույցներիվիճակագրականտվյալներում:Իհակասությունայսփաստի՝ ՀայաստանիՀանրապետությանազգայինվիճակագրականծառայության պնդմամբներկայումսո՛չՀայաստանի, ևո՛չէլԱրցախիտարածքումոչմիադրբեջանցիչիապրում։

Հայաստանաբնակադրբեջանցիներիթիվըաճելէ Երևանիխանության գոյությանտարիներին։ 1879 թվականին պարսկականլծից ազատված ռուսահպատակՀայաստանում բնակվումէր313 հազարադրբեջանցի(այդանվանտակհանդեսէինգալիսնաև Իրանի ԱրևմտյանԱդրբեջան երկրամասիպարսիկբնակչությունըևմյուս թուրքերը) ևշուրջ50 հազար քուրդ և եզդի։Չնայած 1918-1920 թվականներիհայ-ադրբեջանականլարվածհարաբերություններին՝ ՀայաստանիԴեմոկրատականՀանրապետությունում բնակվելէշուրջ12 հազար իսլամադավան ադրբեջանցի։Հայաստանիադրբեջանականհամայնքիբնակչությունըվերստինաճելէ Հայաստանիխորհրդայնացումից հետո։ 1939 թվականին ՀայկականԽՍՀ-ում բնակվումէրավելիքան130 հազարադրբեջանցի, 1959 թվականին՝107 հազար, 1970 թվականին՝148 հազար։ՀարցեմուղղելԵրևանիպետականհամալսարանիՄիջազգայինհարաբերություններիՔաղաքագիտությանոլորտիպրոֆեսորներիցմեկին' ովիրկատարածհետազոտություններիարդյունքումեկելէայսպիսիեզրահանգման' որեթե1988թ. ադրբեջանցիներըչլքեինՀայաստանիտարածքը, հիմաարդեննրանցթիվըհասածկլիներ500 000-իևնրանցիցազատվելըշատավելիդժվարկլիներ: Այսպիսովիմկարծիքը, չկաչարիքառանցբարիք, 1988թ. նրանցիցազատվելըեղավինպաստհայժողովրդի, որիսլամադավ, դավաճան, քոչվորցեղերիհետնորդներիցմաքրվեցՀայաստանիտարածքը:

“Ma famille”

                        Ma famille

bonjour. Ma famille est composée de quatre personnes. Mon père, ma mère, mon frère et moi.

Tout le monde dans ma famille est juriste et travaille dans divers domaines du gouvernement.

Je veux aussi devenir juriste et je fais de mon mieux pour le faire.

laisse moi parler de ma famille tous les jours.Chaque matin, nous prenons le petit déjeuner avec les membres de la famille,Ma mère le rend très savoureux.

Après le petit déjeuner, tout le monde se met au travail.À leur retour du travail, c'est l'heure du dîner.Nous dînons, parlons un peu et racontons les épisodes amusants de la journée.

J'adore ma famille

Si j'avais l'opportunité de naître de nouveau, je voulais naître dans la même famille.

«Երեք ծառերի» հեքիաթը

Մի անգամ մի լեռան վրա երեք ծառեր կիսվում էին իրենց երազանքներով և հույսերով            Առաջինն ասում է.- Ես կուզենայի լինել շքեղ զարդարված, լցված ոսկով ու թանկարժեք քարերով, այնպես որ բոլորը տեսնեին իմ գեղեցկությունը:                                    Երկրորդ ծառը բացականչեց.- Մի օր ես կլինեմ ամուր և հզոր նավ, և թագուհիներին և թագավորներին կտեղափոխեմ աշխարհի մի ծայրից մյուսը, բոլորը նավահանգստում իրենց լավ կզգան: Երրորդ ծառն ասում է.- Ես ուզում եմ անտառի ամենաբարձր և ուժեղ ծառը լինել, մարդիկ կտեսնեն ինձ լեռան գագաթին, նրանք կմտածեն երկնքի և Աստծո մասին, ես կլինեմ երբևէ եղած ամենաբարձր ծառը, և մարդիկ երբեք չեն մոռանա ինձ:                   Երեք ծառերը մի քանի տարի անընդմեջ խնդրում էին, որպեսզի իրենց երազանքներն իրականանան: Եվ մի օր հայտնվեցին երեք փայտահատներ: Նրանցից մեկը մոտեցավ առաջին ծառին և ասաց. -Այս ծառը ինձ պես ամուր է թվում, ես կարող եմ այն վաճառել ատաղձագործներին: Եվ նա առաջին հարվածը տվեց կացնով: Ծառը ուրախ էր, քանի որ վստահ էր, որ ատաղձագործը իրեն կվերածի սունդուկի: Երկրորդ փայտահատը, երբ տեսավ երկրորդ ծառը' ասաց.- Այս ծառը կարծես ինձ պես ամուր է, ես այն կվաճառեմ նավակ կառուցողներին:                                      Երկրորդ ծառը անհամբերությամբ սպասում էր, որ շուտով սկսվելու է իր կարիերան օվկիանոսում:                Երբ փայտահատները մոտեցան երրորդ ծառին, այն վախեցավ, քանի որ գիտեր, որ եթե նրան կտրեն, նր մեծության երազանքները հօդս կցնդեն: Փայտահատներից մեկը հետո բացականչեց.- Ես հատուկ ծառի կարիք չունեմ, ես կվերցնեմ այս մեկը և երրորդ ծառը տապալվեց: Երբ առաջին ծառը հասավ ատաղձագործին, նա դարձավ կենդանիների համար մի հասարակ կերաման: Նրան դրեցին ուղիղ և լցրեցին խոտով: Սա ամենևին էլ իր խնդրանքի պատասխանը չէր: Երկրորդ ծառը, որը երազում էր օվկիանոսում թագավորներ տեղափոխել, վերածվեց ձկնորսական նավակի: Ուժի վերաբերյալ իր երազանքները անէացան:Երրորդ ծառը կտրատվեց և մնաց մի անկյունում: Անցան տարիներ և ծառերը մոռացան իրենց անցյալի երազանքները: Տարիներ անց մի տղամարդ և մի կին եկան տափաստան, կինը երեխա էր ծնել և զույգը որոշեց նրան տեղավորել առաջին ծառից պատրաստված մսուրում: Տղամարդը ցանկանում էր օրորոց նվիրել, բայց այս մսուրը կանի հարկավորը: Ծառը հասկացավ կատարվելիքը և զգաց որ նա պարունակում է բոլոր ժամանակների ամենաթանկ գանձը: Տարիներ անց մի խումբ տղամարդիկ բարձրացան երկրորդ ծառից պատրաստված նավակը: Նրանցից մեկը հոգնածությունից քնել էր: Սարսափելւ փոթորիկ սկսվեց և ծառը վախեցավ, որ նա գուցե այնքան էլ ուժեղ չէ ամբողջ անձնակազմը ապահով պահելու համար: Մյուս տղամարդիկ արթնացրեցին քնածին: Նա ոտքի կանգնեց և բղավեց " Խաղաղություն" : Փոթորիկը դադարեց: Այդ ժամանակ ծառը հասկացավ, որ տեղափոխում է թագավորների թագավորին: Վերջապես ինչ- որ մեկը գնաց անկյունում փնտրելու երրորդ մոռացված ծառը. Նրան տեղափոխում էին փողոցներով, իսկ իրեն տեղափոխոխ մարդը վիրավորված էր ամբոխի կողմից: Այս մարդուն մեխեցին փայտի կտորներով պատրաստված խաչին և նա մահացավ բլրի գագաթին:Երբ եկավ կիրակի օրը, ծառը հասկացավ, որ բավականաչափ ուժեղ էր կանգնել բլրի գագաթին և հնարավորինս մոտ էր Աստծուն, քանի որ Հիսուսը խաչվել էր իրենից պատրաստված խաչով: Երեք ծառերից յուրաքանչյուրը հասավ իր երազանքին, որը պատկերացնում էին մեկ այլ ձևով: Միշտ չէ, որ մենք գիտենք, թե որոնք են Աստծո ծրագրերը մեր վերաբերյալ, մենք պարզապես գիտենք, որ նրա ուղիները մերը չեն, բայց դրանք միշտ կատայակ են, եթե նրան վստահում ենք:

«Ես կարողանում եմ» ''je peux”

Je suis Aramayis Grigoryan, j'ai 17 ans et je fais mes études  au Centre éducatif Mekhitar Sébastatzi, en classe de douzième. Je me rappelle bien la journée où on ,m' a proposé de choisir la langue étrangère que . je préfèrerais étudier. J'ai beaucoup réfléchi; puisque c'était un choix difficile:l'allemand; l'anglais me plaisaient aussi, mais finalement j'ai choisi le français. Le mot français a quelque chose d'attirant en elle;  la beauté, la culture, artistisme et puis:: tout le monde sait que c'est la langue de l'amour aussi.  J'ai compris très vite que j'ai fait un choix très juste.   Les déclarations d'amour résonnent le mieux en français! je les ai fait toutes en français! J'ai appris cette langue dans mon école grâce à mes profs que j'aime beaucoup et j'ai étudié cette année d'une manière approfondie la structure grammaticale et communicative du français et j'ai un objectif très  concret: devenir un bon juriste qui connais très bien le français. Qui sait? Peut-être dans l'avenir je vais devenir membre de la Cour européenne! J'espère...

Մայիսյան հավաք

Այս ուսումնական տարվա սեպտեմբեր-մայիս ամիսներին իմ գիտելիքների պաշարը աննախադեպ աճ է գրանցել:Ես կարդացել եմ հայ գրականության գոհարներ հանդիսացող բազում պատմավեպեր, խոհափիլիսոփայական աշխատություններ: Դրանք են Դ.Դեմիրճյանի"Վարդանանք", Մուրացանի" Գևորգ Մարզպետունի", Րաֆֆու"Սամվել", Լևոն Շանթի"Հին աստվածները",Շիրվանզադեի"Քաոս", "Պատվի համար", "Նամուս", Հ.Պարոնյանի"Մեծապատիվ մուրացկանները", Նար-Դոսի"Ես և նա", "Նեղ օրերից մեկը", Շահան Շահնուրի"Նահանջը առանց երգի",  Խ.Աբովյանի"Վերք Հայաստանի", Մ.Խորենացու"Հայոց պատմություն", Ա. Բակունցի" Մթնաձորը" ստեղծագործությունները, ինչպես նաև ընթերցել, վերլուծել և անգիր եմ սովորել Ե.Չարենցի, Ա. Իսահակյանի, Վ. Տերյանի, Հ. Թումանյանի, Պ. Սևակի, Սիամանթոյի, Պ. Դուրյանի, Մ. Մեծարենցի, Ռ. Սևակի տարբեր բանաստեղծություններից ու պոեմներից շատ հատվածներ: Դրանցից են օրինակ' " Ես իմ անուշ Հայաստանի", "Ամբոխները խելագարված", "Թմկաբերդի առումը", "Գարնանամուտ", "Անլռելի զանգակատունը", "Լճակ", "Ձոն", "Ազատություն", “Աբու-Լալա Մահարի'' հրաշալի ստեղծագործությունները:

Փորձեմ վերլուծել այս գլուխգործոցներից մի քանիսը: Դ.Դեմիրճյանի"Վարդանանք" վեպը գրելիս, որի սկզբնաղբյուրներն են 5-րդ դարի պատմիչներ Եղիշեի"Վարդանի և հայոց պատերազմի մասին" և Ղազար Փարպեցու"Հայոց պատմություն" երկերը, հեղինակը հանգամանորեն ուսումնասիրել է փաստերը' թափանցելով պատմական իրադարձությունների էության մեջ: Այն է' պարսից Հազկերտ Երկրորդ արքան հրովարտակ է ուղարկում Հայաստան'  քրիստոնեությունից հրաժարվելու ևզրադաշտականությունընդունելուառաջարկով: ԲազմաթիվիրադարձություններիզարգացմանհանգուցալուծումըԱվարայրիճակատամարտնէր, որտեղըստհեղինակիհայերըտարանոչթեբարոյական, այլիրականհաղթանակ: Վեպիհիմքումընկածհայրենիքիազատությանգաղափարըէլավելիհզորացրեցիմսերըհայրենիքիսհանդեպ: Եսսիրումեմիմհողնուջուրը, ևպատրաստեմպայքարելհանունհայրենիքիսբարօրրության:

Այժմվերլուծեմմեկայլ' ըստիսևսշատհետաքրքիրմիվեպ' Շիրվանզադեի"Քաոսը": Վեպըսոցիալականխնդիրներիմիողջկծիկէ: Բովանդակումէբազմաբնույթհարցադրումներ' ընտանեկան, տնտեսական, բարոյական: Քանիորհեղինակըռեալիզմիներկայացուցիչէր, նամինորաստիճանիբարձրացրեցռեալիստականվեպիարվեստըմեզանում, ձևավորեցգեղարվեստականլեզվինորորակ: "Քաոս" վեպիհանգույցըմիլիոնատերՄարկոսԱլիմյանիթողածկտակնէ, որիպատճառովվերջինիսորդիները, հարազատներնուբարեկամներըտարաբնույթկոնֆլիկտներիուվեճերիքաոսումենհայտնվում: Թվումէթեապահովված, մեծկարողությունունեցողընտանիքինինչէպետք, ոչայլինչ, քանխաղաղուերջանիկկյանքիբարիքներիվայելում: Բայցոչ! Հարստությունըիրարէխառնումբարոյականինուանբարոյականին, ազնիվինուշահամոլին: Իվերջոդժբախտընտանիք, որտեղ, կարելիէասելսրբություն, ազնվությունբառերըտեղչունեն: Այսվեպըևսշատուսուցանողէրինձհամար: Այնիմմեջամրապնդեցայնգաղափարը' որփողը, հարստությունըհնարավորությունէտալիսունենալամենինչ' բացիերջանկությունից: Հարստությամբչեսկարողգնելառողջությունը,  զավակներիդսերըո՛չքո, ո՛չմիմյանցհանդեպ: Եվպետքէրժամանակինզբաղվելերեխաներիճիշտդաստիարակությամբ:

Անդրադարձկատարեմմեկայլշատհետաքրքիրժանրի' պոեմին: ՇատհավանեցիԵ.Չարենցի" Ամբոխներըխելագարված" պոեմը: Պոեմումորպեսգլխավորհերոսհանդեսէգալիսհավաքականժողովուրդը'              "խելագարվածամբոխները": Պոեմնսկսվումէնախերգանք- ուղերձով, որըհղվումէրողջակիզվողհոգիներին: Ամբոխներըեկելէինքաղաքներից, գյուղերիցևստեպներից: Որպեսխորհրդանիշհանդեսէգալիսնաևհինըմարմնավորողքաղաքը, որըգրավելուենգնումհեղափոխականամբոխները: Պոեմնավարտվումէդեպիարևըգնացողամբոխներիպատկերով: ԱյսպոեմնիրոքՉարենցիգրականժառանգություննէմեզ' բոլորիս:  Եսբացահայտեցիուկարծումեմդեռկշարունակեմբացահայտելհայգրականությանմնայունարժեքները, որոնցիցյուրաքանչյուրնունիդաստիարակչական, խոհափիլիսոփայականբնույթը, որըյուրաքանչյուրհայպատանուխորհելուտեղիքկտա' վերաարժեվորելուկյանքը, վերանայեկուարաքներնուզգացմունքները: